Przekształcenie prawne - prywatyzacja i komercjalizacja państwowych przedsiębiorstw niosą za sobą wiele problemów prawnych,
Przekształcenie prawne - prywatyzacja i komercjalizacja państwowych przedsiębiorstw niosą za sobą wiele problemów prawnych, proceduralnych i finansowych dotyczących poszczególnych przekształcanych przedsiębiorstw. Częstym problemem do rozwiązania w takich procesach są również świadczenia socjalne dla załogi, w tym sprawy związane z tzw. mieszkaniami zakładowymi.
Kwestia sprzedaży mieszkań stanowiących własność przedsiębiorstw państwowych została uregulowana przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 1993 r. w sprawie zasad organizowania przetargu na sprzedaż środków trwałych przez przedsiębiorstwa państwowe oraz warunków odstąpienia od przetargu.
Stosownie do rozporządzenia przedsiębiorstwo państwowe może sprzedać środki trwałe bez przeprowadzenia przetargu, gdy przedmiotem sprzedaży są mieszkania zakładowe, a sprzedaż następuje według wartości rynkowej na rzecz najemcy lub osoby bliskiej stale z nim zamieszkującej. Przy czym wartość rynkową lokalu określa się przy uwzględnieniu okoliczności, że przedmiotem sprzedaży jest mieszkanie zajęte. Analogiczne rozwiązania prawne zostały przewidziane w odniesieniu do przedsiębiorstw poddanych procesowi komercjalizacji.
W odróżnieniu od innych aktów prawnych regulujących sprzedaż mieszkań i budynków będących w przeszłości składnikami mienia państwowego powołane przepisy nie przewidują bonifikat na rzecz najemców w razie sprzedaży im mieszkań zakładowych. Natomiast w przypadku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę prawa handlowego sprzedaż mieszkań odbywa się na podstawie wewnętrznych regulaminów ustalających często dość dowolne zasady sprzedaży mieszkań. Z informacji m.in. rzecznika praw obywatelskich wynika, że coraz częstsze są przypadki, gdy spółki z udziałem skarbu państwa odmawiają sprzedaży mieszkań swoim pracownikom i sprzedają całe budynki mieszkalne osobom z zewnątrz, które następnie oferują sprzedaż lokali w tych budynkach ich dotychczasowym najemcom po cenach o wiele wyższych niż ceny zakupu.
W związku z powyższym powstają z tego tytułu problemy prawne, moralne i formalne wynikające chociażby z braku możliwości skorzystania lokatorów mieszkań zakładowych z prawa pierwokupu lub z braku odpowiednich środków finansowych na zakup tych mieszkań ze względu na trudną sytuację materialną zainteresowanych osób wynikającą często z utraty pracy w likwidowanym lub przekształcanym zakładzie.
Problem jest istotny, dlatego prosimy o odpowiedź na pytanie:
1. Czy Ministerstwo Skarbu Państwa zna skalę zjawiska, o którym piszemy?
- Jeżeli tak, to jaki zakres osób jest objętych tym zagadnieniem i wypływającymi stąd problemami?
2. Czy przygotowywana jest przez pana ministra inicjatywa legislacyjna, która zrównałaby prawami wszystkie osoby z zakładów państwowych prywatyzowanych lub komercjalizowanych z innymi osobami innych jednostek państwowych, które mogą nabyć mieszkania zakładowe na warunkach preferencyjnych, np. z odpowiednią bonifikatą?
Poseł Marek Dyduch
i Mieczysław Jedoń
Warszawa, dnia 4 grudnia 1998 r.